Свернуть поиск
✨ Таче, 16 ноябрьыште, М.Шкетан лӱмеш Марий национальный драме театрын актрисыже, Марий Элын сулло артистше Елена Мочалова 50 ияш лӱмгечыжым палемда.
💥Пагалыме Елена Геннадьевна, шочмо кечыда дене шокшын саламлена да пеҥгыде тазалыкым, пиалан илышым, усталык пашаште сай кӱкшытыш шуаш тыланена! 💐
Тудын дене вашмутланымашым ссылке почеш пурен, лудаш темлена:
https://газетамарийэл.рф/chodyram-ik-kajyk-ogyl-sylneshta/
Алевтина Байкова.
Алена Чучалинан да театрын архивше гыч налме фото
3 комментария
17 классов
🎶 15 ноябрьыште Йошкар-Олаште эртаралтше "Какшан ӱмбалне шонанпыл" (Радуга над Кокшагой") фестиваль-конкурсышто Шернур район гыч "Баян Х" дуэт (Эдуард Милютин ден Алексей Горинов) ИКЫМШЕ степенян лауреат лийыныт.
💥 Шокшын саламлена да умбакыжат шуко сеҥымашым тыланена!🎊
Фотом дуэтын альбомжо гыч налме.
3 комментария
46 классов
«Мӱкш ласкалыкым йӧрата»
Тыгай шонымашым ойла Кужэҥер округ Шинур ялыште илыше Игорь Ядыков.
Шочмо кундем шергырак лийын
Тиде ялыште сентябрь тӱҥалтыште лийынна. Тунам игече шокшо, кукшо да ояр шоген. Сандене отарлаште мӱкш рӱжген, южыжо шыркамат кычал муын илемышкыже конден. Мӱкшызӧ Игорь Ядыков отарыштыже ыле, тидым-тудым ыштылын, шулдыран йолташыже-влакым телылан ямдылен. Мӱкш ончымо пашаж дене тудо кумылын палдарыш, отарже мучко ончыктен кошто.
– Шукерте огыл гына омартала гыч магазиным, тыгак ешартыш корпусым кораҥдыльым, – ойла Игорь Серафимович. – Мӱйым кӱзен нальым да рамылаште кодшыжым налышт манын, отар воктеке вераҥдыльым. Кызыт тушто мӱкш-влак ызгат гына. Тидын деч ончыч чыла ешым терген лектым, телылан кочкыш мыняр улмым рашемдышым. Пален нальым: мӱйым телылан ситышын погеныт, тургыжланышаш уке. Мый телылан омарташте лу-латкок мӱян рамым кодем. Мыняр килограммжым шотлымаш уке. Ий еда сайын илен лектыт. Мӱкш дене ласка, шыма лийман, уке гын, сырат да пӱшкылаш тӱҥалыт.
Ядыков самырыкракше годым Йошкар-Олаште илен, стройкышто пашам ыштен. Илыме пӧртым, банкым, МарГУ-н корпусшым чоҥымаште тыршен. Вара Брянскыш шумеш каен. Шочмо кундемыш пӧртылын. Тыште трактористын праважым налын, техникым виктарен. Йӱдвел кундемыштат чоҥымо пашаште тыршен. Тылеч вара кок ий Килемар районысо Вӹзӹмйӓрыште илен. Но кеч-мо гынат илыш пӱрымаш шочмо ялыш конден, тыште кермыч пӧртым чоҥен.
– Ялыштына илаш лиеш: корно пеҥгыде шартышан, кеч-могай жапыштат каяш-толаш йӧнан. Шукерте огыл пӱртӱс газым пуртышт, илышна эшеат куштылеме, – манеш мӱкшызӧ. – Самырык еш гына уке. Но пенсийыш лекше-влак ола гыч ача-ава суртыш пӧртылыт, оралтым ачалат.
Нелылыкат уло
Кызытсе пагытыште мӱкшым ашнаш йӧршынат куштылго огыл. Шуко нелылык лектеш. Тидын шотышто Игорь Серафимович теве кузе ойла:
– Пасушко кокияш рапсым ӱденыт ыле. Тудо шошым эр пеледеш. А тиде жапыште нектарым ойырышо кушкыл эше шагал, сандене чыла мӱкш рапс пеледышыш кусна. Но лачак ты пагытыште кушкылыш шукш-копшаҥгым пытараш аярым шават. Тиде жапыштак мӱкш еш вийым пога, куатаҥеш. Теве тений азап темдалын. Вес ийланат тиде кушкылым ӱден коденыт. Ынде шонем шушаш ийын пӱтынь отарем жаплан вес кундемыш, иктаж вич километр торашке, наҥгаяш. Вет тений еш-влак куатыштым йомдареныт, эсогыл магазиныш пеш шагал мӱйым оптеныт. Сандене ты гана мӱй лектыш кугуак лийын огыл.
Эше Ядыковым теве мо тургыжландара. Тудын ойлымыж семын, тений мӱкшым кайык-влак чот кочкыныт. Пӧрткайык тӱшка кочкаш тунемын, киса-влак утларак ешаралтыныт. Нуно мӱкшым южыштак кучат. А теве юалге игече шога гын, омарта ончыко, пырдыжыш толын шинчыт да чӱҥген тӱкалат. Тыге мӱкш тӱжваке лектеш, да тудым леток рож ончылно вигак руалтат. Эше тений вараксим гай койшо, корак деч изирак сур кайык илаш тӱҥалын. Кызыт марте тудым ужын огыл улмаш. Пыжашым оралте коклаште ышта. Ойлат, ик кечыште ик тыгай кайык 250 марте мӱкшым кочкеш. Игым пукшымыж годым поснак шуко пайдале насекомыйым пытара.
Эше мӱкш еш шыжым йомеш. Омарташте мӱят лыҥак уло, эсогыл тулиге лийын, но илемыште ик мӱкшат кодын огыл. Тыгай туткар Ядыковын отарыштыжат палдырнен. Варроатоз пудий деч шыжым бипин препарат дене обработкым ышта. Тыгак арымшудым кучылтеш. Кукмак (багульник) шудо дене кумдан пайдалана.
Мӱйым ужалаш ярмиҥгалашке коштеш, тыгак акажлан олашке пуэн колта. Налше-влак эреак улыт.
Мӱкшым теле гоч ашнен лукмо йодыш ик эн тургыжландарышылан шотлалтеш. Кӧ келшыше йӧным муын, тудын дене ий еда пайдалана – чыла еш сайын илен лектеш. Ядыковат тыгай йӧным кычалын. Ик ийын кугу вочкым налын конден да тушко телылан лу омартам шынден. Шошылан улыжат нылытше гына илен лектын. Эр шошым кече вочкым ырыктен, тыге еш тулигым ондакрак ончен кушташ тӱҥалын. Тидлан кӧра кочкыш шуко каен да тӱжваке лукмеш ситен огыл. А тӱжваке лукташ эше уремыште йӱштӧ шоген. Ынде тений виян ешан омарта-влакым телылан тӱжвалнак кодынеже, изирак куатанжым омшаникыш шындылеш. Лум йымалне еш телым сайынрак эртарымым сайын пала.
Снимкылаште: Игорь Ядыков – отарыштыже; шыштым темден лукмо аппарат; медогонкыш электродвигательым келыштарен; трактор.
Авторын фотожо.
(Тичмаш материалым 13 ноябрьыште лекше номерыште лудса).
1 комментарий
5 классов
🌞 🍁🍂Поро эр, пагалыме лудшына-влак!
Таче 19 октябрь, шочмо. Кечыда ласкан эртыже, пашада тӱвыргӧ лектышан лийже!
📌Шикш мланде ӱмбак шарла — игече ночко лиеш.
📌Карме малаш возын огыл гын, икымше йӱштӧ ноябрь деч ончыч ок тол.
📌Уремыште шыжа йӱр йӱреш — теле кужун шуйна, но чот йӱштӧ ок лий, маныныт калыкыште.
🌺Таче тыгай лӱман-влакын суксо аралтыш кечышт: Иван, Макар, Фома, Ян.
📸Михаил Скобелевын фотожо/"Марий Эл" увер агентстве.
1 комментарий
26 классов
Изирак марий ялыште шочын-кушшо Николай Иванович Поляков шке тыршымашыж дене колхоз механик гыч кугу ялозанлык предприятий вуйлатыше, Россий Федерацийын Кугыжаныш Думыжын депутатше марте чапле корным эртен. Паша суапшылан «Марий Эл ялозанлыкын сулло пашаеҥже» лӱмым пуымо, «За преобразование Нечерноземья РСФСР» медаль дене да шуко Почёт грамот дене палемдыме.
2002 ий 4 ноябрьыште, лачак Марий автономий шочмо кечын, У Торъял кундемыште илыш икмыняр татлан пуйто чарнен шогалын: тунам марий калыкын чесле эргыжын, «Икымше Май» СХПК-СХА-н (колхозын) вуйлатышыжын – Николай Иванович Поляковын – шӱмжӧ кырымым чарнен.
Николай Ивановичым шке пашажым моткоч сайын палыше, тудым ворандарен моштышо еҥ семын чылан акленыт, пагаленыт. Лым лийде тыршымыж дене вуйлатыме озанлык коллективше эн йӧсӧ пагытым илен-чытен лектын, паша вер-влак кодыныт, озанлык уэш йол ӱмбак шогалын да пеҥгыдемын. «Икымше Май» СХПК-СХА (колхоз) кызытат ӱшанле да пеҥгыде кидыште, тудо кажне ийын вияҥеш, ондакысе семынак Марий Элыште ик эн ончыл радамыште кая. Тысе калык, чон дене тауштен, ончычсо вуйлатышын лӱмжӧ дене уремым лӱмден, шарныктыш оҥам сакен.
Поляков лӱмеш ынде 23 ий почела ече дене таҥасымашым эртарат, пӧлек шотан сатум луктыт, шарнымаш касым чумырат.
Николай Иванович Поляковын шочмо вершӧржӧ пеш сӧрал. Тыште куэрла шыман гӱжлана, кореман лоп верыште ятыр памаш йыргыктен йога. Максакродо ял лишне нине памаш-влак изирак эҥерыш ушнат.
Ойлат, изэҥер варажым икмыняр кугурак эҥерыш логалеш да кумда Чолман вӱдышкат миен шуэш. Пӱртӱсын лач тыгай сылне лукыштыжо 1948 ий 20 июльышто ош тӱняшке Миклай лӱман рвезе толын. Тиде вершӧрак тудлан чон кӧргӧ вийым пуэн, нойыде тыршышашлык кожмак кумылым пӧлеклен.
✍Вадим Пирогов.
✍Савыкташ Геннадий Сабанцев ямдылен.
Снимкыште: Поляковмыт еш.
🖇Умбакыже 6-шо ноябрьыште лекше "Марий Эл" газетыште лудса.
📸Фотом Галина Полякован еш альбомжо гыч налме.
5 комментариев
76 классов
🎶 🪗 Волжский муниципал округысо Ярамарий тӱвыра пӧртын «Чолпан» ансамбльже шке кундемысе мурсем поянлыкшым моштен арала.
Коллективым чолга да усталык шӱлышан Наталия Строителева идалык утла вуйлата.
– «Чолпан» дене вашлийын мутланыме кумылем нӧлта. Нунын шинчаштышт куаным ужам да умбакыже адак тыршем. Кажне репетицийыш я кӱэштын гына лукмо шокшо мелнам, я тамле когыльым кондат, – каласкала вуйлатыше. – Южгунам кечываллан йыҥгыртат да «Мый кумакаш (коҥгаш – А.Б.) олтенам, шокшо кочкышым кочкаш тол» маныт. Поро, тыматле койышан улмышт дене авам гай чучыт. Мыйым чылт ӱдырышт семынак ӧндалыт, кӱлеш шомак дене кумылем савырат...
Материалым тичмашнек 6 ноябрьыште лекше газетыште лудаш лиеш.
‼ Йолташ-влак, "Марий Эл" ден "Сурт-пече" газет-влаклан толшаш ийысе икымше пелийжылан подпискым ышташ ида мондо. Теле кастене марий изданийым шергалаш лачеш толеш.
Алевтина Байкова ямдылен.
Ансамбльын альбомжо гыч налме да авторын фотошт.
Алевтина Байкован видеожо.
17 комментариев
49 классов
Марий Эл Республикын калык кидмастарже Лидия Веткина ынде 30 ий тӱрла.
Шукерте огыл Йылмым, сылнымутым да историйым шымлыше В.М. Васильев лӱмеш марий институтышто калыкнан этнологийжым шымлыше Тамара Молотован шочмыжлан 70 ий теммылан пӧлеклалтше шанче-практик конференций годым тудын кидпаша ончерже эртыш. Кажне пашаже шинчам куандара, а мыняр тидлан жапше каен, тогдаяш гына кодеш. Вет кажне пӱшкылжым шонен, вискален ыштыме. Шкенжын чийыме вургемжат, сӧрастарышыжат пеш мотор, чатка. Санденак мероприятийыш элнан финн-угор кундемлаж гыч толшо делегацийла гыч посна еҥ-влак южо тӱржым кучен ончыде чытен кертын огытыл. Ончерыш кидмастар тӱрлӧ шымакшым, тувыр ден шовырым, ятыр сӱан шовычым, ший сӧрастарышым, аралтыш сынан курчакым чумырен.
Умбакыже» Марий Эл» газетын 6-шо ноябрьыште лекше номерыштыже лудса.
Михаил Скобелевын фотожо.
4 комментария
60 классов
Теҥгече редакцийышкына Пошкырт кундем Дӧртыльӧ район Чарлак гыч уна-шамыч – Елена Каликаева ӱдыржӧ да веҥыже, Йошкар-Оласе родыжо дене пырля – пурен лектыч.
– Йошкар-Олашке теве могай паша конден: Марий Эл Кугыжаныш архивыш Валентин изамын кид дене возымо дневникше, шке лукмо журналже, рукописьше, серышыже-влакым намиен пуышна. Марий Элыш куанен толынна: кафеште, сылне марий мурым колыштын, команмелна дене сийлалтна, изамын шӱгарышкыже миен толна. Кастене Эрик Сапаев лӱмеш опер да балет театрыш каена. Эх, жал, «Палантай» спектакльым икмыняр кече ончычырак ончыктеныт улмаш, – кумылжым почо Елена Борисовна.
Валентин Исенеков (1935-1988) – марий писатель, почеламутым, икмыняр повестьым возен, «А гыч Я марте», «Ямбердинын дневникше», «Мемнан Мики» йоча книгаже-влак савыкталтыныт. Ятыр ий «Ямделий» газетыште пашам ыштен, шуко юнкорлан сылнымутыш корным почын.
Пагалыме унана-влаклан шокшо саламнам да книга пӧлекым кучыктышна.
Лидия Семенова
Фото: авторын да соцкылысе Электрон книгагудо лаштыкыште вераҥдыме "Писатели Марий Эл" книга гыч.
1 комментарий
45 классов
Пытартыш жапыште еҥ-влакын, поснак самырык-шамычын, электрон тамакым шупшмыштым шуэн огыл ужына. Наркотик дене пайдаланыше-влакат улыт.
Чыла тиде тазалыклан кугу эҥгекым ышта манын, газетлаште чӱчкыдын возена, телевизор денат ончыктат, радио денат ойлат. Но тыгай койышыжо гына шагалеммыла огеш чуч. Ты шотышто республикыште сӱрет чынже дене могай? Ӱмашсе дене таҥастарымаште саемын але, мӧҥгешла, уда велыш вашталтын? Тиде да моло нерген Республикысе наркологий диспансерын врач-психиатр-наркологшо, диспансер отделений вуйлатыше Нина Данилова дене мутланышна.
Любовь Камалетдинован фотожо
газетамарийэл.рф/tazalykysh...
1 комментарий
16 классов
загрузка
Показать ещёДополнительная колонка
О группе
Марий Элысе увер, политике да мер паша, ял озанлык да культур илыш, спорт да таза илыш йӱла, марий артистын, писательын, лӱмлӧ да тыглай марий еҥын пашаже да пӱрымашыже, историй да краеведний, Российысе кундемлаште илыше марий-влак нерген газет.
- Администратор:
- ул. 70 лет Вооруженных Сил СССР, 20, Йошкар-Ола
Показать еще
Скрыть информацию
Правая колонка